નીલગાયથી પાક સુરક્ષા: અમરેલીના ખેડૂતે સીતાફળી વાવીને બચાવ કર્યો
નીલગાયથી પાક સુરક્ષા : અમરેલીના ખેડૂતે સીતાફળી વાવીને નીલગાય અને ભૂંડથી પાક બચાવ્યો
સ્થળ: ડીઠલા ગામ, ધારી તાલુકો, અમરેલી જિલ્લો
ખેડૂત: ઉકાભાઈ, બે એકર જમીનના માલિક
ખેડૂતને સૌથી વધુ પરેશાન કરતું હોય તો તે છે — પાકને જીવતો નુકશાન પહોંચાડતી વન્ય ζωોવરો, જેમ કે નીલગાય અને ભૂંડ. આવી જ એક સમસ્યાનો સામનો કરી રહેલા ધારી તાલુકાના ડીઠલા ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત ઉકાભાઈએ એક એવા અનોખા પ્રયોગને અમલમાં મુક્યો છે, જે આજે તેમની ખેડૂત સફરની સફળતા બની ગઈ છે.
પ્રશ્ન: પાકને તબાહ કરતા નીલગાય અને ભૂંડ
ઉકાભાઈએ તેમના ખેતરમાં મગફળી અને અન્ય નફાકારક પાક વાવ્યા હતા. પરંતુ વારંવાર નીલગાય અને ભૂંડ ખેતરમાં ઘૂસીને પાકનો નાશ કરતા હતા. ખેતરની ચારેય બાજુથી તાર ફેન્સિંગ કરાવ્યા બાદ પણ વન્યજાનવર આવી જતાં હતાં. દરરોજ 4–5 ફૂટ ઉંચાઇથી ભૂંડ અંદર ટપકતા હતાં.આવી સ્થિતિમાં, ખેતરની સુરક્ષા કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ હતી.
ઉકાભાઈની કોઠાસૂઝ: ફરતી સીતાફળી વાવવી
તેમણે વિચાર્યું કે જો તારે ખરી રીતે વન્યજાનવર થી બચવું છે તો કોઈ જીવતો વેજીટીવ ફેન્સ બનાવી શકાય.
તેમણે ખેતરની ફરતે 1000 થી વધુ સીતાફળ (શરીફા) ના છોડ વાવ્યા અને ધીરેધીરે છેલ્લા 5 વર્ષમાં તે સીતાફળીના છોડ મોટા વૃક્ષમાં ફેરવાઈ ગયા.આ વૃક્ષો એટલા ઘણા, પાતળા અને ઝેરી પાંદડા ધરાવતા છે કે હવે ન તો ભૂંડ અંદર આવે છે ન તો નીલગાય.
સીતાફળીના વધારાના ફાયદાઓ
ઉકાભાઈએ જણાવ્યું હતું કે:
- સીતાફળીના પાંદડા ઝેરી હોવાને કારણે કોઈ જાનવર તેને ખાય નહીં.
- એની હવા પણ અન્ય પાકોને ફાયદાકારક છે.
- પાંદડાં જમીન પર પડતાં કુદરતી ખાતર તરીકે પણ કામ કરે છે.
- સૌથી મહત્વનું, હવે એક પણ ભૂંડ કે નીલગાય ખેતરમાં પ્રવેશતી નથી.
- આ ઉપરાંત સીતાફળીનું વેચાણ પણ થાય છે, એટલે ખેતર સુરક્ષા સાથે આવકનું સ્ત્રોત પણ બન્યું છે.
પરિણામ: પાક સુરક્ષિત, આવક વધે
પાંચ વર્ષની મહેનત પછી હવે દરેક વૃક્ષથી આશરે 5 થી 10 કિલો સુધી સીતાફળનું ઉત્પાદન મળી રહ્યું છે.
જ્યાં અગાઉ રોજબરોજ પાકની તબાહી જોઈ રહી હતી, હવે ખેતર સુરક્ષિત છે અને વધુ આવક આપી રહ્યું છે.
અન્ય ખેડૂતો માટે શીખ
અમે ઘણીવાર ઊંચા ખર્ચે રાસાયણિક ફેન્સિંગ કરીએ છીએ, ઇલેક્ટ્રિક વાયર વાપરીએ છીએ, પણ તેમ છતાં વન્યજાનવર થી બચાવ ન થાય.
ઉકાભાઈના જીવતા જાગતા ફેન્સ એટલે કે સીતાફળીના ઝાડો — એ ખેતરની પણ રક્ષા કરે છે અને ખિસ્સાને પણ લાભ આપે છે.આ અનુભવ કહે છે કે ક્યારેક પ્રકૃતિ સાથે કામ કરવું એ રાસાયણિક ઉપાયો કરતાં વધુ ટકાઉ અને લાભદાયક સાબિત થાય છે.
પ્રાકૃતિક રક્ષણની સાથે વૈકલ્પિક માર્ગો
દરેક ખેડૂત પાસે સીતાફળ જેવા વૃક્ષો માટે જમીન કે સમય ઉપલબ્ધ હોય એવું જરૂરી નથી. આવા સમયમાં ખેડૂતો માટે બીજી વિકલ્પ રીત તરીકે જી -ફાયર ઓર્ગેનિક દવા ઉપયોગી બની શકે છે. એમાં કોઈ ના માત્ર માં રાસાયણિક ઘટકો , ગંધ અને વનસ્પતિ આધારિત તત્વો હોય છે.આવી ઓર્ગેનિક દવા જમીન કે છોડ પર છાંટવાથી ભૂંડ કે નીલગાય જેવી વન્યજાનવર ખેતર તરફ આવવાનું ટાળે છે. ખાસ કરીને એવા ખેડૂતો માટે, જેમના માટે વૃક્ષો ઉછેરવી શક્ય ન હોય — આવી પદ્ધતિઓ સસ્તી અને અસરકારક બની શકે છે.આજે ઘણા ખેડૂતો જી-ફાયર દવાનો ઉપયોગ સફળતાપૂર્વક કરી રહ્યા છે — અને જીવલેણ જીવવિશ્વથી પાકને સુરક્ષિત રાખી રહ્યા છે.
અંતે એક વિચાર:
જયારે આપણે ઓર્ગેનિક ખેતી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, ત્યારે આવું કુદરતી રક્ષણ (જેમ કે સીતાફળીના ઝાડ) આપણા માટે નવો રસ્તો ખોલે છે.
આવો વિચાર આગળ લાવનાર ઉકાભાઈને સલામ છે, જેમણે માત્ર પોતાનો નહિ પણ હજારો ખેડૂતો માટે એક નવી દિશા દર્શાવી છે.
🌐 વધુ ખેડૂત સમાચાર અને ખેતી માર્ગદર્શિકા માટે નિયમિત મુલાકાત લો:
👉 https://gujaratbioscience.com/category/blog/
